bij Angels in America van Toneelgroep Oostpool

Is dit je stilte

Men moet geduld hebben voor onopgeloste zaken in ons hart en proberen de vragen zelf te koesteren als gesloten kamers en als boeken, die in een zeer vreemde taal geschreven zijn. Als je de vragen leeft, leef je misschien langzaam maar zeker zonder het te merken op een goede dag het antwoord in. – Rainer Maria Rilke

 

Ik zag de HBO televisieserie die van Kushner’s Angels in America gemaakt is in The Movies aan de Haarlemmerstraat in Amsterdam. Zes uur lang zat ik in het kleine warme zaaltje in een rode diepe stoel. Sommige kunstwerken lijken zo, zonder drempel je denken en voelen binnen te schuiven, omdat je bij ze wil horen, omdat ze al bij jou horen. Omdat in de vorm een levensbevestigende dynamiek zit, de inhoud resoneert met iets (nog) geheims in jou,
*
Mij werd gevraagd hier hardop na te denken over vriendschap, -en in dezelfde adem: ‚Ja vriendschap en hoe dat ook een alternatieve familie is.’ Ik werd daar even heel stil van, -dat schaar ik dan eerst onder onvermogen. Daarna onder eerbied. Een woord dat ik van zijn broze oubolligheid zou willen ontdoen. Toen dacht ik aan hoe je familie je verticale verbinding is in je tijd en je vriendschappen je horizontale. Hoe we allemaal op een as van die twee leven. Hoe dit soort geadopteerde gedachten me een vorm en houvast moeten bieden voor en tegen het duizend-kantige ongrijpbare gevoel in mijn borstkas dat loskomt als ik iets wil zeggen over vriendschap.
*
Nog geen week geleden bezwoer ik nooit meer een column te schrijven. Het is de ziekte van deze tijd, zei ik. Met een klap kwam het lege glas neer op de bar. Het woord ik, daar vond ik ook wat van: het was nog nooit aan zoveel inflatie onderhevig als vandaag. L’Chaim.
*
Ik heb een vriend die niet meer onder zijn bed vandaan kan komen. Hij is aanhoudend verdrietig. Doet aan permanente winterslaap. Hij schreef een weergaloos stuk over een robotfamilie. Hij schreef een van de mooiste toneelscenes die ik ooit las met de titel ‚Is dit je stilte.’
*
In de Groene las ik over de Japanse kunstenaar On Kawara. Hij stuurde tussen 1970 en 1979 telegrammen naar zijn vrienden met de volgende boodschap: I AM STILL ALIVE.
*
Wat waar is kun je zichtbaar maken via iets anders. Dat heeft met zichtlijnen te maken. Dat doorgrond ik nog niet helemaal. Het moet lijken op hoe Zeus zich hult in vermommingen, omdat hij zonder verblindend is.
*
Ingezoomd is vriendschap eten brengen bij iemand die ziek is of elkaar helpen verhuizen. Vergiffenis voelen voor een vriend die je kwetst met heel grote of heel kleine gedachten over een toekomst samen. Uitgezoomd is het deelname aan de Veiligheidsraad. Ligt het ten grondslag aan de vraag wel of geen luchtsteun te verlenen aan Syrië.
*
Wat Angels in America met mij deed kun je vergelijken met het paard van Troje. Kushner reed soldaten en wapentuig bij me naar binnen, die ik nooit zag toen ik Prior hoorde spreken of Harper zag huilen. Ze strijden in mij verder, -onder andere onder de vlag Vergiffenis, lang nadat ik de serie zag.
*
Vriendschap gaat bij uitstek over het woord jij. Ik weet niet hoe het ontstaat. Ik ben sentimenteel genoeg om hier handen die elkaar vasthouden bij te visualiseren. Maar ook: een uiteenbarstende lichtkogel tegen een inktzwarte nachtlucht.
*
Alexander, I am still alive.